Atestacja rur stalowych – normy Polskie, Unii Europejskiej i Rosji

Czym są i do czego służą normy produkcji? 

Rozważania na temat norm rur stalowych warto rozpocząć od wyjaśnienia terminu atestacja. Otóż jest to kontrola, która – jak sama nazwa wskazuje – kończy się nadaniem atestu. Dochodzi jednak do tego jedynie w przypadku, jeżeli stwierdzona zostanie zgodność wyrobu z wymogami określonymi w stosownych normach. Można zatem powiedzieć, że normy to dokumenty wykorzystywane w procesie atestacji. Zawierają one szczegółowe wymogi dotyczące jakości rur stalowych, a atestacja jest procesem weryfikacji otrzymanej partii materiału z określonymi w normach wymogami. Proces atestacji dzieli się na trzy etapy:

  • określenie rodzaju badania – na podstawie norm EN 102404, EN 10021;

  • określenie rodzaju dokumentu kontroli – na podstawie norm ISO 10474, EN 10204;

  • wybranie badań do wykonania – na podstawie warunków technicznych dostaw (WTD) dla poszczególnych rodzajów rur.

Należy jednak zaznaczyć, że wszystkie wymienione etapy są ze sobą ściśle powiązane i nie jest dopuszczalne dokonywanie ich dowolnej kombinacji. Norma EN 1024:1991 wyróżnia dwie kategorie badań oraz związane z nimi różne dokumenty kontroli. Są to badania wyszczególnione oraz niewyszczególnione. Różnica pomiędzy nimi polega na tym, że badania wyszczególnione, oprócz obowiązkowych, określonych w normie prób, zawierają także inne, wybrane próby, a próbki rur muszą pochodzić z właściwej dostawy. Badania te kończą się wydaniem tzw. świadectwa odbioru lub atestu specjalnego, jeśli producent nie posiada własnego działu kontroli, który jest niezależny od działu produkcji. Z kolei badania niewyszczególnione zawierają jedynie obowiązkowe próby określone w odpowiadającej normie, a próbki niekoniecznie muszą pochodzić z dostawy. Wynikiem badań niewyszczególnionych jest wydanie atestu, czyli potwierdzenia od producenta.

Normy rur stalowych wyznaczają także następujące grupy badań, którym wyroby mogą być poddawane:

  • kontrola wymiarów,

  • kontrola składu chemicznego stali,

  • badania technologiczne – np. wywijanie, spłaszczanie, roztłaczanie, wyginanie, próba pierścieniowa,

  • właściwości mechaniczne – rozciąganie, próba udarności,

  • szczelność – metody nieniszczące, ciśnienie hydrostatyczne,

  • badania nieniszczące – wady poprzeczne, podłużne, badania dwoistości,

  • pozostałe badania – np. odporność na korozję, metalografia itp.

Jakie normy stosuje się w produkcji rur stalowych?

Unia Europejska wprowadziła wiele norm rur stalowych, które określają wymagania jakościowe wyrobów oraz metody weryfikacji tejże jakości. Normy europejskie posiadają oznaczenia „EN”, a znaczna część z nich to normy polskie o statusie euronormy, oznaczane jako „PN-EN”. W europejskich normach rur stalowych ustanowione są wymagania jakościowe dla konkretnych grup wyrobów. Wyróżniane są 3 grupy:

  • rury przeznaczone do celów budowlanych,

  • rury przeznaczone do zastosowań ciśnieniowych,

  • rury przeznaczone na części urządzeń lub do zastosowań mechanicznych.

Europejskie normy rur stalowych wyznaczają szczegółowe wymagania jakościowe. Przykładowo, jeżeli wymaga tego norma, wyrób poddawany jest próbie udarności. Pobranie próbek oraz wykonanie próby udarności powinno być zrealizowane w zgodności z EN 10045-1, która określa m.in. to, że próbki powinny być wykonane jako poprzeczne, a jeśli nie ma takiej możliwości to jako próbki wzdłużne, ale o możliwie największej szerokości. Z kolei próby szczelności dokonuje się w zgodzie z wymaganiami określonymi w normie EN 10246-1. Dopuszcza ona sprawdzanie szczelności rury dwiema metodami: próbą hydrauliczną oraz równoważnym badaniem wiroprądowym.

Sprawdź również: Klasyfikacja gatunków stali do produkcji rur stalowych

   Opracowano także szereg polskich norm rur stalowych, które znajdują wykorzystanie w procesie atestacji wyrobów. Do najpopularniejszych z nich można zaliczyć m.in:

  • PN-EN 10204 – Wyroby metalowe. Rodzaje dokumentów kontroli;

  • PN-EN 10208-1 – Rury stalowe przewodowe dla mediów palnych. Rury o klasie wymagań A;

  • PN-EN 10208-2 – Rury stalowe przewodowe dla mediów palnych. Rury o klasie wymagań B;

  • PN-EN 10216-2 – Rury do zastosowań ciśnieniowych. Rury ze stali niestopowych i stopowych z określonymi własnościami w temperaturze podwyższonej;

  • PN-EN 10216-1 – Rury stalowe do urządzeń ciśnieniowych. Rury ze stali niestopowych z wymaganymi własnościami w temperaturze pokojowej;

  • PN-EN 10216-3 – Rury do zastosowań ciśnieniowych. Rury ze stali stopowych drobnoziarnistych;

  • PN-EN 10210-2 – Rury stalowe bez szwu do zastosowań ciśnieniowych. Warunki techniczne dostawy.

Dla wyrobów dostarczanych na rynek rosyjski, w procesie atestacji wykorzystywane są rosyjskie normy rur stalowych, takie jak GOST, STN oraz ČSN.

Podsumowując, nie ulega wątpliwości, że dzięki opracowanym normom rur stalowych możliwe jest zachowanie większej kontroli nad jakością wyrobów oraz obiektywizmu w ocenie tejże jakości. Dbałość o stałe podnoszenie poziomu jakości wyrażana jest m.in. w ciągłych modyfikacjach norm oraz wprowadzaniu nowych. Jeżeli jesteś zainteresowany normami produktów oferowanych przez FERGES zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą lub kontaktu z działem sprzedaży!