Klasyfikacja gatunków stali do produkcji rur stalowych


Oznaczenia stali do produkcji rur

Oznaczenia używane w odniesieniu do gatunku stali, która została użyta przy produkcji rur, określone zostały w następujących normach EN:

  • EN 10027-1 – symbole podstawowe i oznaczanie skrócone;

  • EN 10027-2 – oznaczenia liczbowe;

  • EN ECISS IC10 – symbole uzupełniające.

Wspomniana norma EN 10027-1 dzieli gatunki stali do rur przewodowych na dwie grupy, które zawierają w sobie mniejsze podgrupy. W skład pierwszej grupy wchodzi stal zróżnicowana pod względem właściwości mechanicznych oraz zastosowania. W obrębie tejże grupy wyróżnia się:

  • S – stal przeznaczona na budowę konstrukcji użytku ogólnego – są to np. gatunki S355J2H, S235JRH, S420NLH. Wartość liczbowa, podana w oznaczeniach, to wartość minimalnej płynności granicznej, mierzonej w N/mm2. Litera „J” oznacza wartość ciągliwości w podtopieniu i domyślnie wynosi 27J. Litera „R” wyznacza temperaturę otoczenia, litera „H” – profil wydrążony, litera „N” – strukturę znormalizowaną, litera „L” – typoszereg niskotemperaturowy;

  • P – stal stosowaną w urządzeniach ciśnieniowych – np. P235TR1 albo P265GH. Liczba w tych oznaczeniach również oznacza wartość minimalnej płynności granicznej. Litery natomiast oznaczają: „T” – stal przeznaczona na rury, „R” – temperatura otoczenia (przy czym „L” to niska temperatura, a „H” – wysoka), „G” – ogólna charakterystyka stanowiąca zapowiedź drugiego znaku. Ciąg TR1 oznacza stal na rury przeznaczone do transportu mediów, a TR2 – stal na rury używane w instalacjach rurociągowych oraz urządzeniach ciśnieniowych;

  • L – stal wykorzystywaną do tworzenia instalacji rurociągowych – np. L245NB albo L210GA. W tym przypadku liczba także oznacza wartość minimalnej płynności granicznej, a poszczególne litery oznaczają: „N” – kształtowanie normalizujące bądź wyżarzanie, „A” lub „B” – klasa wymagań w odniesieniu do rur instalacyjnych, „M” – stal termo-mechanicznie walcowana, „Q” – stal uszlachetniana, „G” – ogólna charakterystyka stanowiąca zapowiedź drugiego znaku;

  • E – stal do części maszynowych – w tej podgrupie wyróżniamy stale na rury obrabiane (np. E355 + N albo E355 + AR, gdzie „N” oznacza walcowanie normalizujące a „AR” oznacza, że nie jest konieczna obróbka cieplna), stale oznaczane w powiązaniu z ich składem chemicznym (np. 20MnV6), stale do obrabiania bez termicznej obróbki, stale cechujące się specyficznymi właściwościami w podtopieniu (np. E355K2, gdzie „K” oznacza wartość ciągliwości w podtopieniu 40J w temperaturze -20°C) oraz stale do obróbki chemiczno-termicznej oraz termicznej po obrabianiu (stal 38Mn6 lub stale typu C22E, gdzie „C” oznacza stal o 0,22% zawartości węgla, a „E” jest wskaźnikiem maksymalnej kontrolowanej zawartości P oraz S).

Druga grupa stali, określona w normie EN10027-1, to stale zróżnicowane ze względu na skład chemiczny. Wyróżnia się tutaj 4 podgrupy:

  • stale niestopowe – bez stali automatowych. Oznaczane są np. C22, gdzie „C” oznacza węgiel, a liczba to 100-krotna wartość średniej przewidywanej zawartości tego pierwiastka w stali;

  • stale niestopowe, których zawartość Mn jest większa niż 1% oraz stale stopowe, w których zawartość żadnego z dodatków stopowych nie przekracza 5%;

  • stale stopowe – to stale, w których zawartość przynajmniej jednego dodatku stopowego przekracza 5%. Oznacza się je np. X11CrMo9-1, gdzie liczba 11 oznacza 100-krotność średniej zawartości węgla, liczby 9-1 oznaczają zawartość dodatków stopowych Cr oraz Mo, a „X” jest literą charakterystyczną;

  • stale szybkotnące – np. HS 6-5-2, gdzie „HS” jest literą charakterystyczną, a liczby stanowią informację z zawartości poszczególnych dodatków stopowych.

Oznaczenia liczbowe w normie EN 10027 – 2 budowane są na podstawie jednego schematu. Pierwsza cyfra zawsze jest jedynką, kolejne dwie oznaczają grupę stali, a dalej występuje numer porządkowy stali. Z kolei w normie EN ECISS IC10 określone są symbole uzupełniające, które umieszcza się na samym końcu w oznaczeniu stali (np. S 275 J0). Niekiedy dodatkowo podawane są symbole związane z wyrobami ze stali. Zapisuje się po oddzieleniu znakiem plus (np. S 275 J0+A).